Beknopte geschiedenis en naamgeving van het Kerkgenootschap der Zevende-dags Adventisten (Adventkerk)

In de jaren dertig en veertig van de negentiende eeuw vond in het noordoosten van de Verenigde Staten een omvangrijke opwekking plaats in de protestantse kerken. Deze ging gepaard met een diepe belangstelling voor de profetische gedeelten van de Bijbel.
William Miller speelde vanaf ca. 1832 een cruciale rol. Hij was ervan overtuigd geraakt dat de Christus in 1843 of 1844 zou terugkeren naar deze aarde. Een van de groepjes die uit zijn beweging overbleef, nadat de voorspelling jammerlijk faalde, besloot verder te gaan met een grondige studie van de Bijbel. In hun kring waren de grondleggers van het Zevende-dags Adventisme te vinden.
De kleine groep groeide en dit leidde in 1863 tot de formele oprichting van de Kerk van de Zevende-dags Adventisten. In 1874 ging de eerste Adventistische “zendeling” naar Europa. Nog voor het einde van de negentiende eeuw waren er kleine aantallen adventisten in de meeste Europese landen. In het begin van de twintigste eeuw volgde een snelle uitbreiding naar andere werelddelen.
De eerste Zevende-dags Adventisten in Nederland waren afkomstig uit een kleine groep van Zevende-dags Baptisten in Oost-Groningen. 1887 wordt meestal aangegeven als het jaar waarin de kerk in Nederland ontstond.

Bestuurlijke structuur van het kerkgenootschap

Het kerkgenootschap der Zevende-dags Adventisten is formeel de bestuurlijke koepel van meer dan vijftig lokale gemeenten en is gesticht op 15 april 1898. Het is gevestigd te Huis ter Heide (gemeente Zeist). Het wordt bestuurd door een Algemeen Kerkbestuur. Een dagelijks bestuur is verantwoordelijk voor lopende zaken.

Het kerkgenootschap vormt een onderdeel van de wereldorganisatie van Seventh-day Adventists bestuurd door de General Conference of Seventh-day Adventists, Silver Spring, Maryland, U.S.A. De Generale Conferentie is operationeel actief door middel van regionale divisies, waaronder de Trans-Europese Divisie. Het kerkgenootschap in Nederland ressorteert onder de Trans-Europese Divisie, gevestigd te St. Albans, Herts. Engeland.

Het kerkgenootschap kent lokale gemeenten. Een gemeente is een zelfstandig onderdeel van het genootschap.

Predikanten worden aangesteld door en ontvangen hun geloofsbrieven van het Algemeen Kerkbestuur van het kerkgenootschap.

Het kerkgenootschap belegt eens per vijf jaren een vergadering van afgevaardigden. Het Algemeen Kerkbestuur legt verantwoording af door middel van een verslag. De vergadering van afgevaardigden kan stemmen voor nieuw beleid.

Het kerkgenootschap kent afdelingen ter organisatie en coördinatie van activiteiten. Het kerkgenootschap kan stichtingen oprichten en heeft zo gedaan in het verleden.

Belangrijke data en veranderingen in bestuursstructuur en naamgeving

1887: eerste groep Zevende-dags Adventisten ontstaat in Oost Groningen
1898: 15 april. Oprichting Kerkgenootschap per koninklijk besluit.
1901: De Europese Generale Conferentie opgericht om het werk in de Europese landen te coördineren.
1902: In januari de oprichting van het Hollands-Vlaams Belgische zendingsveld. Dit zendingsveld komt, samen met 5 andere zendingsvelden onder de leiding van de Duitse Unie der Zevende-dags Adventisten.
1902 Nederlandse Vereniging der Zevende-dag Adventisten (NVZDA). Deze vereniging omvat Nederland en Vlaams België.
1910 Vanaf 1 januari wordt België als geheel (Wallonië en Vlaanderen) een afzonderlijk zendingsveld onder supervisie van de West Duitse Unie. Ook Nederland maakt deel uit van die West Duitse Unie waarbij de officiële naam (NVZDA) blijft gehandhaafd.
1920: vanaf 1 januari wordt de NVZDA opgedeeld in een Oostelijk- en Westelijk zendingsveld.
1922: vanaf 22 januari worden de twee velden weer samengevoegd. De naam NVZDA blijft gehandhaafd
1938: voorbereidingen worden getroffen voor een verzelfstandiging als Unie. Daartoe worden een Noord Nederlandse Conferentie en de Zuid Nederlandse Conferentie in het leven geroepen.
1944/1945 wordt de Nederlandse Unie Conferentie (NUC) met twee financieel verantwoordelijke conferenties in het leven geroepen.
1973 worden de beide conferentie opgeheven en vervangen door districtsraden. De Nederlandse Unie Conferentie (NUC)blijft bestaan.
Over de geschiedenis van de Adventkerk in Nederland is in 1987 als bijlage van het maandblad Advent een publicatie verschenen: 100 jaar Adventkerk in Nederland. Auteur Drs. H.G. van Rijn.

 

Beknopt overzicht van de geschiedenis van het archief.

Net als elke andere organisatie heeft het kerkgenootschap van de Zevende-dags Adventisten in Nederland een archief ten behoeve van bedrijfsvoering en administratie. Daarin worden de belangrijkste bestuurlijke en financiële stukken bewaard. Vanaf 1922 is er sprake van gestructureerde archivering. Bij het bombardement op Den Haag door de geallieerden op 3 maart 1945 is een deel van het toen bestaande archief verloren gegaan. Het betreft documenten uit de periode 1893-1922.

Een door het kerkgenootschap gesteund en gespecialiseerd historisch archief is van zeer recente datum. Eerdere pogingen zijn gestrand. Op 24 april 1979 kwamen D. Versteegh, H. Koning, J. Geerlings en H. van Rijn op eigen initiatief bijeen en werd er beslist tot de oprichting van de stichting ‘Oud Advent’, later ‘Stichting Historisch Archief Nederlandse Adventkerk’, (SHANA). Na enige aarzeling ging de Unie akkoord. Statuten werden opgesteld door notaris J. van Nielen uit Wijk bij Duurstede. Het initiatief strandde alsnog omdat er niet voldoende wederzijds vertrouwen was.

Aan het einde van de jaren 1990 is een tweede poging tot oprichting van een stichting eveneens gestrand.

Een nieuwe fase brak aan toen R. Bruinsma in 2002 voorzitter werd van het kerkgenootschap. Er werd ruimte beschikbaar gesteld in het hoofdkantoor van de kerk. Er werd tevens een begin gemaakt met het opzetten van een documentatie centrum. Alle Nederlandse publicaties van de kerk vanaf 1900, werden in het centrum ondergebracht. Ook werd een fotoarchief aangelegd voor tentoonstellingen en publicaties. Op afspraak met de archivaris konden geïnteresseerden terecht voor onderzoek. Er was echter nog steeds geen sprake van een zelfstandige stichting.

In 2007 werd er, onder een nieuw bestuur opdracht gegeven om het historisch materiaal in de archieven te inventariseren en veilig te stellen. Dat werk werd toevertrouwd aan W. Willems die bereid was als vrijwilliger een dag per week aan de taak te besteden. In de opslagruimten werden ook de correspondentie en de conceptstatuten van de eerdere pogingen gevonden. G. Frenk, toenmalig secretaris van het kerkgenootschap heeft toen het initiatief naar zich toe getrokken en samen met de andere leden van het dagelijks bestuur van de kerk de stappen gezet die tot de oprichting van SHANA zouden leiden. Daarbij werden in een vroeg stadium G. Dullaart, W. Willems, H. van Rijn en H. Koning betrokken.

De Stichting Historisch Archief Nederlandse Adventkerk (SHANA) is uiteindelijk opgericht op 13 september 2010. De stichting is zelfstandig. Zij beschikt over en beheert historisch belangrijke stukken en archieven die op basis van een overeenkomst door het kerkgenootschap aan haar worden overgedragen.

Het huidige archief (2013) is afkomstig uit drie belangrijke bronnen. Ten eerste stukken afkomstig uit de archieven van het kerkgenootschap in haar verschillende bestuurlijke gedaanten door de jaren heen. Meestal notulen, verslagen, correspondentie en administratie. Ook stukken van stichtingen gelieerd aan het kerkgenootschap maken er deel van uit. Ten tweede materiaal verzameld en grotendeels geordend door Ds. H.G. van Rijn. Hij kreeg in 1973/1974 beschikking over het archief van de Noord Nederlandse Conferentie. Deze bestuurslaag was net opgegaan in de nieuwe Nederlandse Unie Conferentie.  Ten derde werd het archief verrijkt met sleuteldocumenten uit het archiefmateriaal dat was verzameld door de voormalige voorzitters, J. Wintzen en F. Voorthuis. Alles wat daarin historisch relevant was, werd gekopieerd en opgenomen in het historisch archief van de kerk.

Op verzoek van SHANA heeft de Rijksarchiefdienst toestemming gegeven het archief onder te brengen bij het provinciale archief Utrecht.

In 2014 is de eerste tranche overgedragen. Deze beslaat de periode 1887-1945, de jaren waarin de Nederlandse Adventkerk werd bestuurd vanuit Duitsland. Stukken uit de jaren 1946-1974 zijn in mei 2019 overgedragen.

Over een tweetal aan het kerkgenootschap gelieerde stichtingen zijn publicaties verschenen. In 1988 veertig jaar Oud Zandbergen (opleidingsinstituut) en in 2012 Zestig jaar Vredenoord (verzorgingshuis).

 

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *